Wan gro-ede kon gi Maria

Flos Rustveld schreef ‘Wan gro-ede kon gi Maria’, een vertaling in het Sranan van ‘Slaaf kindje, slaaf’ van de bekende Nederlandse kinderboekenschrijver Dolf Verroen.

 

Als cadeau krijgt ze een Afrikaans slaafje

Bas Maliepaard − 14/10/06, 00:00

RECENSIE

Maria krijgt veel mooie cadeaus voor haar twaalfde verjaardag, zoals een bijna-grote-dames-tas. Maar het mooiste wordt tijdens het diner opgediend. Op een grote dekschaal, onder een zilveren stolp, zit een Afrikaans jongetje. ,,Dit is Koko, zei papa. Een slaafje voor onze Maria. Van tante Elisabeth kreeg ik een zweepje. Het paste net niet in de tas. Jammer.’’

Maria is blij met Koko, want hij doet keurig wat ze hem opdraagt zónder dat ze hem hoeft te slaan. De meeste slaven op de theeplantage van haar ouders hebben vaak een afranseling nodig. Zoals die iets te vrijpostige, mooie slavin op wie vader stiekem een oogje heeft. Moeder ramt haar met een naaldhak een gat in haar wang. ,,‘Zo,’ zegt ze tevreden, ’mooi is ze in ieder geval niet meer.’’’

’Slaaf Kindje Slaaf’ bestaat uit veertig onthutsende scènes uit het koloniale plantageleven. Nog schokkender dan de gebeurtenissen zelf is de toon waarop Maria er verslag van doet. In korte, stellige zinnen vertelt ze haast emotieloos en zonder enige vorm van zelfreflectie over de manier waarop haar familie de slaven behandelt.

Die aanpak is ontegenzeglijk gedurfd. Dolf Verroen kiest niet voor een invoelbaar slachtofferperspectief of voor het verhaal van een dader die tot inkeer komt, zoals jeugdauteurs meestal doen. Maria is een statische en onsympathieke hoofdpersoon die geen medelijden of spijt kent. Dat maakt ’Slaaf Kindje Slaaf’ tot een even onprettig als intrigerend boek. Het bezorgt de lezer het ongemakkelijke gevoel van plaatsvervangende schaamte dat lang blijft zeuren.

Verroen zet ons geen voorgekauwde moraal voor, maar laat zijn lezers diep nadenken en zelf oordelen. Het boek is daarom bijzonder geschikt om in groepsverband te lezen, ter voorbereiding op gesprekken over racisme.

In Nederland bleef ’Slaaf Kindje Slaaf’ na verschijning in mei van dit jaar onopgemerkt. Maar in Duitsland was de vertaling van begin af aan een hit. Vorige week werd ’Slaaf Kindje Slaaf’ dubbel bekroond met de Gustav Heinemann Friedenpreis én de prestigieuze Deutscher Jugendliteraturpreis.