Kritisch commentaar Surinaamse cursussen

Cursusmateriaal in de breedte

Een vluchtige scan van cursussen aangeboden via het internet brengt in beeld: een aanbod van Willy Leefmans, Eddie van der Hilst, een vooraanstaande Sranantongo deskundige en lid van de spellingscommissie voor Sranantongo in Suriname; een aanbod van Michaël Ietswaard, notarieel jurist en Freelance journalist, en Vinije Haabo, een marronafstammeling.

. Aanbod Willy Leefmans

Ko’ w’ go luku

Zoals de schrijver aangeeft, is de cursus  samengesteld  uit  populaire zinnetjes. “Met eenvoudige woorden en zinnetjes raakt de cursist vertrouwd met het idioom en de gesproken taal”, in termen van Leefmans. De cursus is zo te oordelen duaal: geschreven stof ondersteund door cd’s. De laagdrempeligheid straalt er vanaf. Dat houdt haast in dat de cursus voor dummies is geschreven – makkelijk te volgen  omdat voorkennis van het Sranan niet nodig is.  Of de klant ook echt de taal leert, valt te betwijfelen, gelet op de vele spreekmodaliteiten die het Sranan rijk is. Bijvoorbeeld: “mi ben abi”, kent wel 16 manieren om uit te spreken. Het spreken is te complex om zelfs zonder oefeningen, opdrachten en liefst op afstand de klant taalvaardig te maken. Om een recensie te doen, moet je wel echt de cursus in handen hebben gehad. De recensie heeft de lezer nog te goed van Kwasi’s Sranan Consultancy.

. Aanbod Eddie van der Hilst

Eddie bracht als taalboeken tot nu toe uit: Skrifi Sranantongo, leysi en bun tu (1988), De spelling van het Sranan; hoe en waarom zo (2008), en Taki Sranantongo bun; de grammatica van het Sranan (deel 1) (2013).

De kracht van de boeken ligt in de inhoudelijke inbreng, de onderbouwing van het gebodene, hoewel een consequente toepassing van de opgegeven regels leidt tot tegenstrijdigheden, wat betreft bijvoorbeeld de schrijfwijze in Sranantongo. Ook is de uitleg van de grammatica te academisch voor het gewone publiek. Er straalt deskundigheid vanaf en professionaliteit (hoge kwaliteit van het papier). Dit laatste geldt de werken van 2008  en 2013 . De boeken zijn echter geschikt voor een publiek met een bovengemiddelde ontwikkeling, waarbij Sranansprekers in het voordeel zijn ten opzichte van niet Sranansprekers. Toch is de bijdrage van Van Der Hilst van buiten gewone betekenis, omdat hij niet klakkeloos de traditionele grammatica volgt.

. Aanbod Michaël Ietswaart en Vinije Haabo

Haabo & Ietswaart

Het duo Ietswaart en Haabo bracht het werk Sranantongo; Surinaams voor reizigers en thuisblijvers (2012). Het boek is geschikt voor de doelgroep niet Sranankenners. Het boek is laagdrempelig geschreven met een ehbo-functie. Het boek voorziet in een kort  overzicht, spellingsvoorschriften, idioom en historisch woorden- lijsten (bijlage 26a), alsook levensgebieden waarin Sranantongo vorm kan krijgen. Tot deze levensgebieden en ontmoetingssferen behoren onder meer: kennismaking, bezoek, aankomst op de luchthaven, hotel, ontbijt, winkel, kledingzaak, verkeer, geldzaken,    politiek en economie. Waarin het werk niet voorziet, is een methode om de taal te leren ondersteund door oefeningen.

Dat er veranderingen zijn opgetreden sedert de posting van Koen Kamphuis blijkt wel uit de uitbreiding van het Sranantongo assortiment op het internet.

. Aanbod Consultancy versus de overige cursusvariëteiten

In het algemeen is de zwakte van het cursusmateriaal de status. Het materiaal is in ontwerpfase en niet uitgegeven of gedrukt. Het cursusaanbod wordt steeds in gecopieerde versie ter beschikking gesteld van de cursist. Het gevolg is wel dat de copieermachine pagina’s kan overslaan of verschil in kwaliteit kan vertonen door het leegraken van de inktcartridge of toner. Deze zaken hebben zich reeds afgespeeld en zijn dus realiteit. Vandaar dat nu met professionele drukkers gewerkt wordt, al vallen de kosten hoger uit voor de Consultancy. Er is een moderniseringsslag te verwachten op de middellange termijn.

Het aanbod  van de Consultancy is wel gericht op het leren van de taal al of niet zelfstandig en is pluriformer qua methode dan het gebodene via het internet. Het schriftelijk aanbod is driedelig, waarbij de delen in principe op zichzelf staan, maar geïntegreerd worden in een cursus-contactsituatie. Het aanbod houdt wel meer rekening met een gemiddeld ontwikkelingsniveau en is praktisch opgezet, verrijkt met dialogen. De onderwerpen: zang en spel zijn bovendien geïncorporeerd in het aanbod.

De kracht ten opzichte van  de vorengenoemde werken, in het algemeen, is dat het aanbod dubbel duaal is – instructie in klassikaal verband ondersteund door het cursusboek + cd’s, dus een(dienst-/productcombinatie. Daarnaast is het aanbod evenals in het geval van Leefmans als dualiteit te bestellen. De dialogen zijn ook op cd te volgen, alsook de uitspraak van woordjes en zinnen. Toch geldt ook hier dat je de taal niet leert beheersen. Daarvoor moet je echt op cursus komen om via onderwijsleersituaties, ondersteund door cursusmateriaal en andere media  taalvaardig te worden.

De toegevoegde waarde is wel dat het aanbod van Kwasi’s Sranan Consultancy rekening houdt met maatschappelijke ontwikkelingen waarin de Surinaamse taal niet is meegegroeid. Denk bijvoorbeeld maar aan de ontwikkelingen op het gebied van onderwijs, handel, organisatie en management, wetenschap, techniek, ict, zorg, en kunst. Het blijft bij Kwasi’s Sranan Consultancy niet bij ontleningen uit vreemde talen, hetgeen niet hoeft.